U toku decembra 2018. godine objavljena je Uredba o izmenama i dopunama Uredbe o bezbednosti i zdravlju na radu na privremenim ili pokretnim gradilištima u “Službenom glasniku RS”, br. 98/2018 od 14.12.2018. godine, a stupila je na snagu 22.12.2018.
U prvom članu ove izmena definisana je promena značenja izraza investitor, izbacivanjem jednog dela definicije, tako da sada glasi: “investitor jeste pravno lice, preduzetnik ili fizičko lice za čije potrebe se gradi objekat”
Pored izmene značenja postojećih izraza, dodaje se i novi izraz rad na visini. Značenje rada na visini definisano je uvođenjem nove tačke u okviru Člana 3. Uredbe, tako da sada glasi: “7) rad na visini jeste svaki rad koji zaposleni obavlja koristeći oslonce na visini dva metra i više od čvrste podloge pri čemu radni prostor nije zaštićen od pada sa visine.” Ovim putem je usklađeno i značenje rada pri kojem se pojavljuje specifičan rizik u Pregledu radova pri kojima se pojavljuje specifičan rizik od nastanka povreda i oštećenja zdravlja zaposlenih Prilogom 2 ove Uredbe, tako što je visina na kojoj se rad ocenjuje kao onaj pri kome se pojavljuje poseban rizik smanjena sa 3 m na 2 m. Primećuje se da je ovim putem značenje rada na visini približeno značenju iz Pravilnik o preventivnim merama za bezbedan i zdrav rad pri korišćenju opreme za rad (“Sl. glasnik RS”, br. 23/2009, 123/2012, 102/2015 i 101/2018)
Izvršena je i promena uslova za određivanje koordinatora za izradu projekta i koordinatora za izvođenje radova (koordinatora). Do sada je obaveza angažovanja koordinatora postojala ako ukoliko dva izvođača ili više njih istovremeno obavljaju posao, a novonastalom izmenom angažovanje koordinatora je obavezno ako se može pretpostaviti da će na gradilištu biti više izvođača. Na taj način se nastoji sprečiti izbegavanje angažovanja koordinatora u slučajevima kada se izvođači “ne preklapaju” pri radovima na istom gradilištu, već radove obavljaju jedan za drugim.
Promenjeni su i uslovi obrazovanja koje sada koordinatori treba da ispunjavaju. Tako je sada za koordinatora u fazi projektovanja potrebno:
„stečeno visoko obrazovanje odgovarajuće struke na nivou ekvivalentnom akademskim studijama odnosno strukovnim studijama obima od najmanje 300 ESPB, u oblasti: arhitekture, građevinskog inženjerstva, elektrotehničkog i računarskog inženjerstva, mašinskog inženjerstva ili saobraćajnog inženjerstva”; dok je za koordinatora za izvođenja radova potrebno:
„stečeno visoko obrazovanje odgovarajuće struke na nivou ekvivalentnom akademskim studijama odnosno strukovnim studijama obima od najmanje 240 ESPB, u oblasti: arhitekture, građevinskog inženjerstva, elektrotehničkog i računarskog inženjerstva, inženjerstva zaštite životne sredine i zaštite na radu, mašinskog inženjerstva ili saobraćajnog inženjerstva”.
Formulacija Plana preventivnih mera je dopunjena, tako da sadašnji naziv glasi Plan preventivnih mera bezbednosti i zdravlja na radu.
Izvršene su i promene u vezi sa formalnim usaglašavanjem sa drugim povezanim zakonima i pravilnicima, koji nisu direktno vezani za oblast bezbednosti i zdravlja na radu.
Značajna novina je obaveza investitora, odnosno zastupnika investitora da upozna koordinatora za izvođenje radova sa uvođenjem poslodavca ili drugog lica pre početka njihovog rada na gradilištu. Ovim putem je sprečena mogućnost investitora da prikriju od koordinatora angažovanog izvođača.
Obaveze koordinatora za izvođenje radova su višestruko povećane dodavanjem novih poslova: svakodnevnog obilaska gradilišta na kome vrši koordinaciju i vođenjem Evidencije o obilasku gradilišta i upoznavanjem investitora, odnosno zastupnika investitora o promenama na gradilištu. Ovim putem zakonodavac je izjednačio obaveze koordinatora za izvođenje radova u pogledu obilaska gradilišta sa obavezama lica za bezbednost i zdravlje na radu izvođača radova.
U tekstu izmene i dopune odredbe je navedeno da je obrazac Evidencije o obilasku gradilišta u prilogu 6, dok je u samom prilogu naznačen kao obrazac 6, što može stvoriti zabunu u praksi sa već ranije definisanim obrascem 6 – evidencijom o zaposlenima osposobljenim za bezbedan i zdrav rad. Verovatno je napravljena “štamparska” greška u tekstu ili prilogu izmene i dopune uredbe vezane za Evidenciju o obilasku gradilišta u definisanju njene odrednice.
Česta zabuna i greška u praksi je mišljenje da su investitori oslobođeni i da se na njih ne odnosi ova uredba ako vrše izgradnju objekata površine do 300 m². Investitori često pogledaju da li je njihov objekat do 300 m² i tu se zaustave. Ako je njihov objekat ispod navedene kvadrature ne čitaju ništa dalje. Međutim, nastavak iste rečenice napominje da se navedeni uslov isključuje u slučajevima kada se izvode radovi navedeni u Pregledu radova pri kojima se pojavljuje specifičan rizik od nastanka povreda i oštećenja zdravlja zaposlenih (Prilog 2) ili je pri izgradnji takvog objekta potrebna Prijava gradilišta (Prilog 3).
Rokovi prijave gradilišta za Investitora, odnosno zastupnika investitora su ostali isti. Investitor je dužan da popunjenu Prijavu gradilišta dostavi nadležnoj inspekciji rada najkasnije 15 dana pre početka rada na gradilištu, a kopiju Prijave gradilišta postavi na vidno mesto na gradilištu. Investitor inspekciji rada šalje samo popunjenu prijavu gradilista.
Uredba o bezbednosti i zdravlju na radu na privremenim ili pokretnim gradilištima Sl. gl. RS 98-2018.
Evidencija o obilasku gradilista
Vladan Mitrović, spec. struk. inž. znr.